Daftar Ejaan Melayu Jawi-Rumi/Pengenalan Am
ڤڠنالن عام
جاوي دان رومي.
1. دفتر اين داتورکن اتس قاعده "جاوي رومي،" يعني ڤرکتأن٢ دڠن ايجأن جاوي دهولو دسوسنکن مڠيکوت سوسونن ا ب ت هڠݢ ڽ، کمدين تيڤ٢ ڤرکتأن ايت دبري ايجأن روميڽ ڤول دتوليسکن برتنتڠ دڠندي ماسيڠ٢. يڠدمکين ڽتاله ڤرکتأن٢ يڠ ايجأن روميڽ ايت تياد برسوسن مڠيکوت حروف a b c سمڤي z.
2. مك دسرتاكن ايجأن روميڽ سكالي ايت اياله اوله سبب توليسن ملايو رومي اد جوݢ دڤلاجري اوله انق٢ ملايو دسكوله٢ دان ستڠه مريك سوک منوليس ملايو دڠن حروف رومي ايت. تمباهن ڤول فأيدهڽ دڤربوات دمكين (ڤرتام) بوله منولڠ تنتوكن بوڽي ڤركتأن توليس جاوي ايت⹁ كران تركادڠ ڤركتأن توليس جاوي ايت جک برديري توڠݢل سهاج تياد داڤت هندق دتنتوكن بوڽبڽ⹁ سبب حروف سقسي كيت باݢي تولبسن جاوي تياد چوكڤ⹁ دان ايجأن جاوي كيت اين ميمڠ ترديري دأتس قاعده باريس دان قاعده حروف سقسي برچمڤور كدوا٢ڽ سكالي⁏ (كدوا) بوله مننجوقكن بݢيمان ايجأن روميڽ تيڤ٢ ڤركتأن ايت باݢي مريك يڠ هندق دان ݢمر منوليس رومي. [1]
3. اد دوا جالن يڠلاءين باݢي مندفتركن ڤركتأن٢ ملايو دڠن ايجأن جاوي دان رومي برسام٢ سكالي اين: (ڤرتام) دبوات "رومي جاوي" يأيت داتوركن ڤركتأن٢ ايت دڠن ايجأن روميڽ مڠيكوت سوسونن حروف رومي دري a سمڤي z دان برتنتڠ دڠن تيڤ٢ ڤاته رومي ايت دبري ايجأن جاويڽ⁏ (كدوا) دبواتكن لاءين٢ دفتر⹁ جاوي لاءين دان رومي لاءين⹁ ماسيڠ٢ ايت داتوركن ايكوت حروفڽ دري ا سمڤي ڽ دان دري aسمفي z. كمدين جاديكن كدواڽ ايت سبواه بوكو جک هندق دساتوكن⹁ يأيت ساتو دري كانن ككيري موكاڽ دان ساتو دري كيري ككانن⹁ برتمو دتڠه.
4. تتاڤي كدو ٢١جالن اين اد چاچتڽ :جالن يڠڤرتام (رومي جاوي) ايت تيدق جادي قرتولوڠن كڤد توليسن جاوي دان ڤنوليس ٢جاوي⹁ ڤد حال توليسن جاوي ايتوله يڠترلبه بركهندق داتوركن ايجأنڽ دان دسوسنكن دي مڠيكوت ترتيب حروفڽ⹁ كران ايجأنڽ باڽق يڠ ماسيه سيمڤڠ ڤرينڠ. تمباهن ڤول توليسن جاوي ايت لبه دسوكأي اوله اورڠ ملايو راي توا دان مودا دسمننجوڠ اين. دانلاݢي دفتر "رومي جاوي" ايت سوده اد داتوركن اورڠ (هوجڠن قاموس اڠݢريس ملايو سر ريچرد وينستية چيتقكن 1915) ولوڤون ايجأن جاويڽ تياد ممبتولي كبياسأن جمهور ڤنوليس٢ ملايو سكارڠ.
5. ادڤون دفتر براسيڠ٢ ايت ڤول جك جاوي سهاج مك كرڤ اد ڤركتأن يڠتياد داڤت هندق دتنتوكن بوڽيڽ سڤرت يڠترسبوت تادي⹁ اتو تركليرو اورڠ ممبوڽيكنڽ سڤرت ڤنتس (pĕntas)دڠن ڤنتس ((pantas⹁ کنچيڠ(kĕnching) دڠن کنچيڠ (kanching)⹁ ݢيليڠ (giling) دڠن ݢيليڠ (geleng) دانسباݢيڽ⹁ كجوالي جک دبوبهكن باريس اتو تندا٢ يڠ خاس⁏ دان جک رومي سهاج ڤول مک باڽق حروف بوڽي عرب يڠبركليرو سڤرت س دڠن ص⹁ ق دڠن ک⹁ ح دڠن ه⹁ دانسباݢيڽ (ليهت چراين 27-26).
ڤچاهن٢ ڤركتأن.
6. دالم دفتر اين باڽق ڤركتأن٢ يڠدسرتاكن برسام٢ ستڠه درڤد ڤچاهن٢ ڽ سكالي (يڠ هالوس سديكيت حروفڽ ايت سرت تركدالم سديكيت دودقڽ)⹁ اياله كران برکهندقكن ايجأن ڤچاهن٢ ايت⹁ يأيت مان٢ ڤچاهن يڠ کرڤ منجادي كليرو ايجأنڽ اتو يڠداݢقكن ڤايه دان هاروس ترساله اورڠ٢ منوليس سبب ايت دفتر اين منجادي برلبيهن بسر درڤد يڠ سڤاتوتڽ/ تتاڤي ڤد روميڽ ڤچاهن٢ ايت کباڽقکن تيدقله دتوليسکن سمولا اصلڽ، هاڽ دريڠکسکن اتو دتوليسکن بهاݢين تمبهڽ يڠدخواطيرکن بوله ترساله ايت سهاج، سڤرت:
|
takut, |
pĕna― |
di-t.i |
kĕ―an |
|
luar |
ka-l. |
kĕ― |
mĕngĕ―kan |
|
rupa, |
sa-r., |
sĕr.kan, |
mĕnyĕ―ï |
ايجأن.
7. قاعده ايجأن يڠدايكوت دسيني اياله جاویڽ منورت کچندروڠن اهلي٢ سكوله سمنجق 40 تاهون يڠلالو سرت كچندروڠن ڤنوليس٢ ملايو يڠ لبه رامي. ادڤون روميڽ منورت قاعده يڠداتوركن اوله جواتنکواس مرومیکن توليسن ملايو يڠتله داڠكتكن اوله كراجأن نݢري۲ ڤرسكتوان ڤد اول قرون این⁏ کچوالي ڤد تنتڠ٢ يڠترتنتو سڤرت مماكي o ڤد حروف r دهوجڠ (ator دان tidor تیدق دایجا atur دان tidur) دانلاءین۲. اوندڠ۲ڽ کدو۲۱ ايجأن جاوي دان رومي ایت اد دبري برسام۲ دالم دفتر این یأیت داولڽ باݢي جاوي دان داخرڽ باݢي رومي.
ايجان جاوي.
8. تنتڠ ايجأن جاوي ايت هڽاله ڤد عمومڽ سهاج دكتاكن مڠيكوت كبياسأن ڤنوليس٢ يڠ لبه رامي. يڠ سبنرڽ كبياسأن ايت اد باڽق تنتڠڽ يڠ برلاءين۲ ڤد لاءين٢ اورڠ. مك دڠن سبب ايت جادي باڽقله ڤركتأن٢ يڠبلوم تتڤ ايجأن جاويڽ (بارڠكالي كير۲۱ 5 ڤراتوس درڤد سموا ڤركتأن اصل كيت دان 20 ڤراتوس درڤد ڤركتأن۲ ڤچاهن).
9. دالم دفتر اين ڤركتأن٢ يڠبلوم تتڤ ايجأنڽ ايت تيدقله دتتڤكن ساله ساتو⹁ ملينكن كباڽقكن اد دبري تيڤ٢ ساتو ايجأنڽ يڠبرلاءين۲ ايت ڤد ماسيڠ٢ تمڤت سوسونن حروفڽ سرت دبوبهکن برسام۲ڽ دالم کوروڠ اكن ایجأنڽ يڠلاءین ایت جوݢ ڤنوليس٢ يڠ باڽق ممباچ بوليهله تيمبڠ سنديري⹁ مان ايجأن يڠ لبه رامي اورڠ منوليسڽ ایتوله يڠ لبه بتول⁏ يڠ كورڠ رامي ايت بتول جوݢ تناڤي كورڠ - يأيت سقدر مان كورڠ رامیڽ سقدر ايتوله ڤول كورڠ بتولڽ اخرڽ انق چوچو کیت یڠ كمدين اكن تتڤ سنديري مڠيكوت ڤيهق يڠ لبه رامي ايت مك ڤد ماس ايت كلق ايتوله يڠ بتول⹁ يڠلاءين٢ ساله.
10. ادڤون ڤد ماس بلوم تتڤ ساله ساتو سكارڠ این بلومله بوله دڤوتسکن کتتاڤنڽ کران کڤوتسن دالم ڤرکارا ایت دتتڤكن ڤرلاهن۲ اوله كبياسأن رامي⹁ يأيت ايكوت مڠيكوت دڠن تياد سدر⹁ بوكن دڠن حكم٢ يڠداتوركن اتو دڤقساكن اوله سئورڠ اتو اوله كراجأن سكاليڤون. ڤنديقڽ ايجأن جاوي كيت ڤد ڤركتأن٢ يڠبلوم تتڤ ايجأن سكارڠ این ماسیه دالم ڤرجلانن منوجو كڤد كتتاڤن⹁ دان کتتاڤن ایت اکن تیبا دڠن برانسور۲ مڠيكوت مان ايجأن يڠ لبه رامي اورڠ ممبياساكنڽ.
11. دالم ڤد ايت جك اد سياڤ٢ يڠ برحاجة سكارڠ هندق منتڤكن ايجأن٢ يڠ بلوم تتڤ ايت مك تيدقله سوسه لاݢي كران سمواڽ سوده اد دبنتڠكن دسيني. مک بوليهله اي مڠمڤولڽ دري سيني سهاج مڠيكوت سوسونن ڤركتأن٢ ايت دري ا سمڤي ڽ دڠن تأڤايه منچاري۲ دان مڽوسنكن بهارو لاݢي. کمدین بوليهله اي ڤيليه مان٢ ايجأن يڠ اي بركنن اتو يڠدڤرستوجوكن دڠن مشوارة رامي دان تتڤكنله ایت - جادیکن سبواه كتاب لاءين مڠندوڠي سݢل ايجأن يڠدتتڤكن دمکین ایت. دمكينله کیت مستي برجالن سلڠكه سلڠكه تيدق بوله دڠن منركم اتو ملورو٢ سهاج دڠن ݢوڤه كاڤه.
ايجان جاوي دالم قاموس۲ ملایو اورڠڤوتيه.
12. تیڤ۲ ڤنولیس ملايو يڠتله مليهت قاموس توان ويلكنسین چیتقکن 1902 تنتوله نمڤق بهوا ایجأن جاوي يڠدبري دسيتو ایاله مڠيکوت ایجأن چارا لام يڠ ماسيه باڽق مماكي " قاعده باريس" سڠݢهڤون تیاد دبوبهکن باریس ایت. قاعده دمكين ماس سكارڠ تله برانسور۲ سماكين دتيڠݢلكن اورڠ جك ڤد تمڤت يڠ بوله کسمارن⹁ دان دݢنتي دڠن قاعده سماکین چندروڠ مماكي حروف سقسي سڤاي مڽنڠكن اورڠ٢ ممباچ. مك دمكين ڤول دفتر ايجأن "رومي جاوي" سر ریچرد وينستيت يڠدچيتق برسام۲ قاموس اڠݢريس ملایوڽ دالم تاهون 1915 ايت⹁ يأيت جاويڽ مڠيكوت ایجأن قاموس توان ويلكنسین ایت جوݢ.
13. ڤنديقڽ ايجأن جاوي يڠدايكوت اوله توان ویلکنسین دان سر ریچرد وینستیت دان دچوب هندق دهیدوڤكن سمولا اوله کدو۲۱ توان ایت سرت ستڠه۲ ڤنولڠ ملايوڽ اياله كباڽقكنڽ ايجأن لام يڠتله ماتي اتو يڠتله برانسور ماتي دانتارا اهلي٢ سکوله دالم سمننجوڠ اين سمنجق 40 تاهون دهولو. ایجأن دمکین هاڽ ددڤاتي ستڠه۲ڽ دالم سورت٢ يڠتله ترچڤ سبلوم توان ويلكنسين مڠارڠكن قاموسڽ يڠڤرتام (1902) ایت⹁ دان ستڠهڽ دالم توليسن اورڠ توا۲ زمان ایت مڠيكوت كبياسأن مریک ماسیڠ٢. تتاڤي ڽتاله تياد ددڤاتي ايجأن دمكين برلبه۲هن دالم كتاب٢ سكوله يڠدتصحیحکن اتو دکارڠکن اوله السيد محمود بن عبدالقادر الهندي سبلوم تاهون 1901 دان تيدق ڤول دالم حکاية عبدالله چيتقكن جاويڽ.
14. مک اوله سبب ایتوله هڠݢ تله منجادیکن ݢمڤر دان هیبوه سوڠوتن دانتارا ڤنولیس۲ ملايو اڤبیل ترجادي کاچو بيلو ڤد ايجأن ملايو دالم تاهون 19 - 1916 تتكل دأيڠ عبدالحميد كراني ملايو سر ریچرد وینستیت ماس ایت منچوب هندق ممندي۲ مماكي ستڠه درڤد ايجأن چارا لام يڠتله كتيڠݢالن ایت دالم بوكو۲ بچأن دسکوله۲ ملايو⹁ سڤرت دايجاڽ كوال لمڤر⹁ سلاڠر⹁ اتر⹁ بݢي⹁ كڤال⹁ انجڠ⹁ لاڠت⹁ راجن⹁ باڠن⹁ چڠݢڠ⹁ تمبه⹁ ایکر⹁ ڤوڠݢر⹁ تڤق⹁ بلم⹁ رڠݢت⹁ بيڠڠ⹁ دانلاءين۲ باݢي ڤركتأن كوالا لمڤور⹁ سلاڠور⹁ اتور⹁ باݢي⹁ كڤلا⹁ انجيڠ⹁ لاڠيت⹁ راجين⹁ باڠون⹁ چڠݢوڠ⹁ تمبوه (تومبوه)⹁ ایکور⹁ ڤوڠݢور⹁ تڤوق⹁ بلوم⹁ رڠݢيت⹁ بيڠوڠ. 15. دالم قاموس " لغة ملايو" يڠداتوركن اوله سر ریچرد وینستیت برسام٢ الله يرحم اء. ابراهيم بن داتوء مودا (ڬنتي دأيع عبدالحميد) دالم تاهون 1920 ايجأن چارا لام یڠ تله ممرنجتكن اورڠ ایت باپق تله داوبه سمولا معيكوت كبياسأن يڠ لبه دلازمکن اوله فنولیس۲ ملایو ماس ايت " كوالا لمڤور, سلاڠور, اتور, باڠون“ دانلاءين٢ يڠدأتس تادي تيدقله دتوليس " كوال لمڤر, سلاڠر, اتر, باڠن“ لاڬي. كچوالي ڤركتأن "باڬي" (دان سديكيت۲ يڠلاءين) ماسيه دككلكن سڤرت يڠتله تراوبه دهولو ايت يأيت دتوليس "بڬي." تتافي دري ماس ایت بهاروله مولاءي سنڽڤ سوڠوتن اورڠ٢ رامي بركنأن دڠن ايجأن جاوي دالم بوكو ٢ ڤلاجران دسکوله۲ ملايو.
16. دالم قاموس توان ويلكنسين چيتق يڠكدوا بهارو اين (1932) يأيت 30 تاهون کمدین درڤد جيتق يڠڤرتام ايت ايجأن جاوي تله دبواڠ لڠسوڠ درڤد ڤركتأن٢ يڠدماسوقكن ایت. سموا ڤرکتأن داتورکن دڠن حروف رومي سهاج دالم ڤرایڠاتنڽ داخر قاموس ايت اي مڠاكو ككوراڠن ايت, تتاڤي اي سبوتکن دفتر سر ریچرد وینستيت يڠترسبوت تادي كتاڽ: "ایت سوده سدیا اد سرت اد ممبري كباڽقكن ڤركتأن٢ ملايو دڠن توليس رومي دان جاوي سكالي⁏ سياڤ۲ بركهندق بوليهله ليهت كسيتو." تتاڤي ايجأن جاوي دالم دفتر ریچرد وینستیت ایت ایاله بݢیمان تله دسبوتکن تادي تتڤ باڽق درڤداڽ مڠيكوت ايجأن لام يڠتياد دسوكأي اورڠ ایت⹁ كران دفتر ایت تله ترچڤ ببراڤ تاهون دهولو درڤد تاهون 1920.
ایجأن دالم قاموس۲ ملايو كارڠن ملايو.
17. ادڤون دالم قاموس۲ ملايو بهاس ملايو كارڠن ڤڠارڠ٢ ملايو يڠتله کلوار دالم ماس دوا تیݢ ڤوله تاهون این سڤرت "قاموس المحمودية“ كارڠن سيد محمود يڠترسبوت دهولو (1894), "قاموس ڤڠتهوان بهسا“ کارڠن راج حاج علي ريو (سمڤي حروف چ سهاج: ترچيتق 1929 سڠݢهڤون تركارڠڽ دالم تاهون 59-1858)⹁ "قاموس ملايو" الحاج شمس الدين ڤولو ڤينڠ (1935), دان اخرڽ "قاموس بوكو كاتن" كارڠن داتوء حاج محمد سعيد جوهر (1937), اداله ددڤاتي برماچم٢ ايجأن باݢي ستڠه۲ ڤركتأن يڠبلوم تتڤ. تتاڤي ڤد هيتوڠ ڤنجڠڽ كيرا٢ 70 ڤراتوس درڤد ڤرکتأن۲ يڠ مریک قاموسکن ایت سام ايجأنڽ دانتارا مریک⹁ یأیت مڠيكوت كبياسأن رامي سكارڠ.
18. ڤركار ا٢ يڠتياد سام دانتارا اهلي۲ قاموس ملایو ایت اداله سڤرت ڤرسليسيهن ڤد تنتڠ مماكي ق, ك, ء, دان ة دهوجڠ كلمه, دان تنتڠ مماكي سقسي "ا" دهوجڠ ادیندا, ككندا, دانسباݢیڽ, دان مماكي سقسي "ي" دان ”و“ ڤد ستڠه۲ بوپي برڤادو سڤرت ادیندا, هابیس, ماسوق, ڤاتوت, جاتوه, سبوت دانسباݢیڽ, دان سڤرت ايجأن سوده, سيني, بݢيني, دانلاءين٢ سأمڤام ایت. دالم ڤد ایت عمومڽ ایجأن مریک سکلین ایاله لبه چندروڠ كڤد مماکیکن ” قاعده سقسي" جوݢ ڤد تمڤت٢ يڠ ڤاتوت, درڤد مماكي "قاعده باريس."
19. ستڠه درڤد ڤڠارڠ۲ قاموس ملایو بهاس ملایو این سوک نمڤقڽ هندق منتڤكن مان٢ ايجأن يڠبلوم تتڤ ايت, دان ستڠه ڤول تله منچوب ممبواتكن اوندڠ۲ باڬي مان۲ تمڤت يڠداڬقكن ڤايه دان كسمارن, سڤرت يڠتله دچوب اوله داتوء حاج محمد سعيد باڬي ڤيهق ڤ. بم. ڤ. ب. دراج جوهر. تتاڤي بلوم اد نمڤقڽ اورڠ ممبواتكن اوندڠ٢. يڠ چوکڤ مليڤوتي سڬل مسئله ايجأن جاوي سرت دڠن چوکڤ ڤول مراعیکن دان منيمبڠكن كچندروڠن ڤنوليس٢ ملايو يڠ لبه رامي. مك ستڠه اوندڠ٢ يڠتله دبواتكن مريك ایت ترساڠت ريڠكس سهڠڬ تیاد داڤت دفهم اورڠ مقصودڽ سرت باڽق مماكي بهاس۲ تمڤأن يڠ خاص, دان ستڠه ڤول كلیهاتن سڤرت دبوات مڠيكوت سوک هاتي سنديري سهاج تياد منيمبڠكن بڬيمان كبياسأن دان كچندروڠن ڤيهق رامي دانتارا سموا اورڠ٢ ملايو. 20. دالم قاموس المرحوم راج حاج علي ريو ايت نمڤقڽ اي ترلبه سوك مماكي همزه ڤد تمڤت یڠ بیاس سكارڠ این دڤاكي ق اتو ك, سڤرت بودأ, تيدأ, تيڠݢيء, توڠݢيء, دانسباݢيڽ. دانلاݢي اد دڤاكيڽ ببراڤ تندا۲ سڤرت سبدو تربالیق دانلاءين٢ باݢي مننجوقكن بوڽي٢ ڤركتأن ملايو. (تنتڠ اتوران قاموس ایت دان ایسیڽ یڠ ملارت۲ ایت تیدقله هندق دسبوت دسيني کران این ڤنداڠن دأتس ايجأن سهاج).
21. مک دالم دفتر این تله دچوب سبوله۲ڽ منجأوهکن درڤد سݢل ککوراڠن دمکین ایت دان درڤد ممباوا قاعده۲ ݢنجيل يڠتياد دبياساكن اورڠ. والحاصل دفتر این هڽاله (سڤرت يڠتله دسبوتكن دهولو) مڽوسنکن ڤرکتأن۲ ملايو سرت ممڤراوندڠ۲کن ایجأنڽ دڠن سبوله۲ڽ مڠیکوت کچندروڠن دان كبياسأن عموم دانتارا ڤنولیس۲ ملایو ماس این. دالم ڤد ایت تیدقله ڤڽوسنڽ مڠاكو سموا اتوران يڠدبري دسيني تله چوکڤ ایلوق اتو ايجأنڽ تله چوکڤ بتول, كچوالي مان يڠتله سديا تتڤ دبياساكن دمکین اوله سموا اتو كباڽقكن ڤنولیس۲ ملايو.
22. ادفون تنتغ منجاد شکن تند ۲۱ بوپي دانـلاءين٢ فراوبهن باكي منچادشکن تندا۲ ممنأ يقكي ايجأن جاوي تله اد دفر بوات دالم كتاب " رهسيا ايجأن جاوي " يغتله دچیتقكن سفاروه در فدان دالم تاهون .1931 مك اوندغ ٢ ايجأن جاوي يعد بري دسيني هياله ريكاسن اتو فاتي درقد اف ٢ يقتله دفنجع ليبركن دسان سهاج.
ڤركتأن٢ ڤنجامن دري بهاس لاءين.
23. ڤركتأن٢ ڤنجامن دري عرب يڠدماسوقکن دالم دفتر این ایاله مان يڠ بياس ترڤاكي دالم بهاس ملايو سهاج دان ستڠه يڠ بياس ترجومڤا دڤاكي دالم كتاب۲ اوڬام بهاس ملايو (كتاب۲ جاوي). دمكين ڤول ڤركتأن ڤنجامن دري اڠݢريس دماسوقكن مان يڠ بياس ترڤاكي اوله اورڠ٢ ملايو سهاج بأیک دالم سورت۲ اتو ڤرچكاڤن, سڤرت ڤوسة, ستيم, ڤولیس, نوتيس, ݢوستن, ݢوهیت, رجستر, هوتيل, ستيشين, دانسباݢيڽ.
24. تنتڠ ايجأنڽ ڤركتأن۲ ڤنجامن دري عرب ايت جک دتوليس جاوي مك كباڽقكن دايكوت ايجأن اصلڽ ولو بݢيمانڤون دبوپيكندي ڤد سبوتن ملایو. هاڽ سدیکیت۲ مان يڠتله بیاس دایجا اورڠ دالم ملايو برلاءينن درڤد اصلڽ يأيت مڠيكوت سبوتن لیده ملایو, سڤرت سيمق (درڤد سماع), میلیق (درڤد ملک), بتیق (درڤد بطيخ), جولڤ (درڤد جلاب), ایڠكر (درڤد انکار) مک دایجاله چارا ملايو (ليهت اوندڠ۲ XVIII ڤركتأن اصل). تتاڤي جک دتوليس رومي ستڠه دایجا ایکوت بوپیڽ ڤد سبوتن ملایو سهاج, دان ستڠه دایکوت بوپي اصلڽ, يأيت ترݢنتوڠ كڤد بݢيمان يڠدبياساكن.
25. ادڤون ڤنجامن دري اڠݢریس مک کباڽقكنڽ دايجا مڠيكوت بوپي سبوتن ملايوڽ استميوا جك دتولیس جاوي; تتاڤي جك دالم توليسن رومي مك هاڽ ستڠه٢ يڠتله بیاس دايجا ایکوت بوپي سبوتن ملایو ایت سڤرت سامن (saman) سأين (sain). يڠ كباڽقکنڽ ایاله بیاس دایجا ایکوت اصلڽ جوݢ سڤرت ڤوليس (police), مجستريت (magistrate), رجستر (register) دانلاءین۲ (ليهت اوندڠ۲ رومي XX). ڤركتان۲ ڤنجامن دري بهاس٢ يڠلاءين درڤد عرب دان اڠݢریس تتڤ دایجا ایکوت بوپیڽ ڤد سبوتن ملايو سهاج بأيك ڤون دتوليس جاوي اتو رومي.
حروف۲ عرب يڠتياد روميڽ.
26. حروف۲ عرب جاتي يڠتياد تولوقڽ دالم حروف رومي, جك دالم توليسن رومي عرب بتول (سڤرت يڠدبوات اوله ڤنديتا٢ دايروڤه يڠ ڤندي عرب) اداله دبواتکن حروفڽ درڤد حروف۲ رومي يڠ سديا ايت, يأيت دڠن مماكيكنڽ تندا۲ خاص سڤرت تيتيق دأتس اتو دباوه دانسباݢیڽ, اتوڤون دڤاكيكن باݢيڽ ساتو۲ حروف رومي خاص يڠ جارڠ۲ ترڤاكي. مثلڽ ح دڤاكي h برتيتيق, ص دڤاكي s برتيتيق, ض دڤاكي d برتيتيق, ظ دڤاكي z برتيتيق, ط دڤاكي t برتيتيق, ق دڤاكي k برتيتيق, اتو q دانسباݢيڽ.
27. تتاڤي باݢي رومي ملايو حروف٢ عرب يڠدمكين ايت تيدقله دبرتکن ساڠت کران اورڠ ملایو ڤون بیاس ممبوپیکنڽ ایکوت تیلور لیده ملایو سهاج, کچوالي جک میبوت اتو منولیسکن آية٢ عرب بتول. مك اوله سبب ایت اداله قاعده مرومیکن حروف٢ يڠترسبوت ايت باݢي توليسن رومي ملايو برلاءينن, سڤرت يڠدپتاکن دالم اوندڠ۲ ایجأن رومي داخر دفتر اين.
اشارة٢ ريڠكس يڠدڤاكي.
28. دالم دفتر این اد دڤاكي ببراڤ اشارة ريڠكس اتو حروف ڤوتڠ باݢي ممنديقكن ڤركتأن٢ يڠتياد هندق داولڠ منوليسكن ايجأنڽ کران تله سدیا دتوليسكن سكالي ڤد تمڤت اصلڽ ميثلڽ: (1) جك سسوات ڤركتأن براولكن "١" سڤرت "ایجا" کمدین ددالم کوروڠ دهوجڠڽ دبوبه حروف "هـ" دمكين "ايجا(هـ)" مک یأیت ارتیڽ ڤركتأن ایت اد جوݢ دبیاساكن اورڠ منوليسڽ دڠن هـ (يأيت هيجا) دان بولیهله ددڤاتي ايجأن يڠكدوا ايت دباوه حروف "هـ". دمكين ڤول سباليقڽ دان دمکین جوݢ ڤد ديريت ایجأن روميڽ.
(2) دمكينلاݢي سڤرت ڤرکتأن "چݢت(چو)" يأيت ارتیڽ اد جوݢ دتولیس اورڠ ڤرکتأن ایت "چوݢت" دان بوله ددڤاتي ايجأن يڠ کمدین ایت ڤد سوسونن حروف "چو." (3) بݢيتو ڤول دڤاکي ݢاريس ڤنجڠ ڤد ڤچاهن٢ ڤرکتأن، سفرت دباوه ڤرکتأن “اهل” ددڤاتي “ـــ الفلک، ـــ النجوم” دانسباݢيڽ مک يأيت ارتيڽ تمڤت کوسڠ ايت اياله ڤرکتأن “اهل” تيدق دتوليسکن سمولا کران هندق ريڠکس.
(4) بݢيتو ڤول دڤاکي ڤد ڤچاهن٢ ڤرکتأن دالم ديريت ايجأن رومي، ميثلڽ دباوه ڤرکتأن elok ددڤاتي kĕ ― an دان mĕng ― kan مک يأيت ارتيڽ تمڤت کوسڠ ايت اياله ڤرکتأن elok دان يڠدڤڠکل سرت دهوجڠ ايت ڤنمبهڽ (جادي ڤد يڠڤرتام ايت ترڤاکي ساتو k سهاج دان ڤد يڠکدوا ايت دوا k.)
(5) دمکينلاݢي دالم ديريت ايجأن رومي ايت کرڤ دڤوتڠ سسوات ڤرکتأن ڤچاهن دامبيل حروف ڤڠکلڽ اتو سقدر بهاݢينڽ يڠ متحق سهاج، سفرت دباوه ڤرکتأن “کاسيه (kaseh), ددڤاتي di-k.i (يعني di-kasehi) berk.-k.an {يأيت bĕrkaseh-kasehan اتو bĕrkaseh²an), pĕnga― (يعني pĕngaseh)
- ↑ ايجأن رومي يڠدبري دسيني اياله اتس قاعده يڠدڤاكي دسمننجوڠ اين. داندونسيا لاءين سديكيت قاعده ايجأن روميڽ كران مڠيكوت اتوران بلندا.